onderwijsvragen Archieven - œ Operation Education
We verkennen de leersystemen van morgen en bevragen het onderwijssysteem van vandaag.
operation education, education, onderwijs, onderwijsvragen, waarom, waartoe, vragend veranderen, Claire Boonstra
157
archive,tag,tag-onderwijsvragen,tag-157,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,columns-4,qode-child-theme-ver-1.0.0,qode-theme-ver-10.1,wpb-js-composer js-comp-ver-5.0.1,vc_responsive

Door Erno Mijland Je eerste stapjes zijn nog reden voor een feestje. Een kleine overwinning op de zwaartekracht; een grote sprong naar zelfstandigheid. Dan ga je naar school. Bij elke stap spreekt de juf of meester je ineens vermanend toe. ‘Blijf nou eens zitten!’ Maar wacht even… bewegen is toch belangrijk, gezond? Van maandag tot en met vrijdag zitten en hangen jongeren in de middelbare schoolleeftijd gemiddeld meer dan 9 uur per dag, veelal in aaneengesloten periodes van langer dan 30 minuten. Een cijfer uit het in januari van dit jaar gepresenteerde rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) over de beweeglijkheid van de Nederlander. Die blijkt niet zo groot. Het bureau hanteert het begrip sedentaire tijd voor hangen, zitten en andere vormen van inactiviteit gedurende de periode dat we wakker zijn. Gemiddeld zijn wij Nederlanders het meest van alle Europeanen sedentair: zo’n 7,4 uur per dag. Kinderen in de basisschoolleeftijd zitten met zo’n 6 uur per dag onder dat gemiddelde. De schoolbankjes Vooral jongeren in de leeftijd van 12-17 jaar scoren slecht op het gebied van bewegen, zelfs als ze aan sport doen en naar school fietsen. Wat is het aandeel van school in de eerder genoemde 9 uur per dag? In een kleine enquête vroegen we 35 leraren in het basis- en voortgezet in te schatten hoeveel zituren leerlingen maken op een dag. Leerkrachten in het basisonderwijs geven schattingen die gemiddeld op 4 uur per dag uitkomen, voor docenten in het voortgezet onderwijs is dat gemiddeld 5,7 uur. In de enquête vroegen we verder wat de betrokkenen vinden van meer bewegen op school én – als ze hier aandacht aan besteden – hoe zij beweging in de klas organiseren. Daarover zo meteen meer… Het nieuwe roken Bewegen is gezond. Daar zijn wetenschappers het wel over eens. Van te veel zitten word je ziek en ga je eerder dood. Punt. Met een paar keer per week intensief sporten, kun je de vele uren die je zittend doorbrengt niet compenseren, stelt het SCP-rapport. Het advies is: beperk periodes van aaneengesloten zitten tot maximaal een half uur en bouw dan beweegmomenten in van enkele minuten. Ga even staan, loop wat rond, doe wat rek- en strekwerk. Aan je bureau allemaal redelijk gemakkelijk te organiseren. In de schoolbanken echter niet vanzelfsprekend. Zo duren lessen op de middelbare school vaak 50 minuten. Veel en langdurig zitten is niet alleen slecht nieuws voor de fysieke gezondheid, schrijft hoogleraar dr. Erik Scherder in zijn pas verschenen boek ‘Laat je hersenen niet zitten’. Wie genoeg beweegt, heeft ook een beter functionerend brein. Scherder houdt dan ook bladzijden lang zijn vurige pleidooi voor meer lichaamsbeweging: door ouderen met langzaam aftakelende hersenfitheid, maar zeker ook op scholen. Hij noemt zitten ‘het nieuwe roken’. waarom moeten leerlingen stilzitten   Vier uur ‘Vier uur per werkdag zitten is ongezond’, betoogde gezondheidsondernemer René Sielhorst begin dit jaar in een interview met de NOS. Hij sluit aan bij de boodschap van Scherder en stelt: ‘Mensen moeten niet meer dan 30 minuten tot een uur onafgebroken zitten.’ In de enquête vroeg ik leraren wat ze van die norm vinden. De meesten zien er wel wat in: ‘Er zijn al zoveel wetenschappelijke artikelen geschreven over de relatie tussen concentratie en beweging.’ Of: ‘Ik zou het graag zien.’ En: ‘Moeten we vooral doen.’ Tegelijkertijd ervaart men de manier waarop het onderwijs nu is georganiseerd als een obstakel; de voorgestelde norm wordt zelfs ‘onhaalbaar’ genoemd. ‘Een nobel streven, maar het vraagt wel om andere werkvormen en een andere werkomgeving.’ En: ‘Ik zie nog niet hoe ik dit in mijn lessen kan uitvoeren.’ Concentratie De wil is er. ‘Konden we dit maar meer toepassen in het onderwijs.’ Ook omdat ‘leerlingen soms heel erg de behoefte hebben om te gaan staan en te lopen.’ Een praktijkdocent op een vmbo-school sluit hierbij aan: ‘Ik merk dat leerlingen gebaat zijn bij bewegen. Zij kunnen zich beter concentreren nadat zij een praktijkopdracht hebben uitgevoerd. Bij de digitale methode die we gebruiken voor de theorielessen, moeten leerlingen soms langer dan een uur achter elkaar aan de computer zitten. Dan kunnen ze zich op een bepaald moment echt niet meer concentreren.’ Kinderen geven soms zelf aan dat ze last hebben van het vele zitten, op vaak slechte stoelen. ‘Er zijn veel leerlingen die aangeven last van hun rug te krijgen tijdens de les.’ En de docent dan? Meer bewegen op school. Een enkeling ziet het vooral als een extra taak op het toch al volle bordje. ‘Tja, weer iets te doen.’ Een ander maakt zich eerder ongerust over de situatie voor de leraar. ‘Onze leerlingen zitten hooguit 40 minuten per les en moeten dan weer door de school lopen naar het volgende lokaal. Daarnaast hebben ze gymnastiek, fietsen ze bijna allemaal naar school. Ik denk dat deze afwisseling voldoende is. Persoonlijk maak ik me meer ongerust om de docenten. Wij zitten veel meer dan onze leerlingen.’ Eén docent uit de enquête is vooral bang voor de onrust die beweging in de klas met zich meebrengt. Hij schrijft: ‘Ik ben al blij als ze even rustig zitten.’