Een halfjaar School voor het Leven
In januari 2025 kwamen we voor het eerst bijeen tijdens de Deep Dive met Marianne Thieme. Inmiddels zijn we vele bijeenkomsten verder en ontdekken we samen steeds meer manieren om onderwijs opnieuw te verbinden met de natuurlijke principes die het leven dragen. Alles wat we hebben geleerd in het eerste halfjaar, hebben we gebundeld in één document. In deze blog lees je de highlights.
School voor het Leven is ontstaan vanuit het besef dat het huidige onderwijssysteem niet langer in lijn is met wat het leven – en de wereld om ons heen – van ons vraagt. De lessen die we leren uit de bijeenkomsten dienen niet als blauwdruk of dé oplossing voor de grote transitie waarin we middenin zitten, maar als gezamenlijke ontdekkingstocht waarin we vertragen, verdiepen en opnieuw leren kijken. In het afgelopen jaar hebben we binnen School voor het Leven samen onderzocht, ervaren en geoefend wat het betekent om onderwijs regeneratief vorm te geven.
Wat is regeneratie?
Het is een term, een bewustwordingsproces, een zoektocht, die wereldwijd op gang komt. Binnen het onderwijs, maar ook zeker daarbuiten. Denk aan een waardengedreven economie – in plaats van groei van winst als hoogste doel, energieneutraal (of liever nog positief) te bouwen, of biologische landbouw en permacultuur. Het gaat om het herstellen van systemen door de ‘logica van het leven’ terug te brengen.
Wat betekent dat dan voor het onderwijs? Het is onderwijs waarin we aansluiten bij natuurlijke behoeften, natuurlijke ontwikkeling stimuleren en het juiste doen voor alle mensen, dieren en ander leven om ons heen. Je kunt dan ook zeggen: ‘onderwijs waarin we leren als, van en met de natuur’, waarbij het welzijn van de leerling, de
gemeenschap en de planeet centraal staan.
6 regeneratieve principes
Hoe ontdek je nu het beste hoe we het onderwijs regeneratief kunnen vormgeven? We gingen het experiment aan en besloten om het programma van School voor het Leven zelf op te zetten volgens een aantal regeneratieve principes. Die lopen als een rode draad door iedere Deep Dive en Field Lab heen. Het mooie was dat we deze principes ook steeds op andere manieren terugzagen komen in de bijeenkomsten.
1. We volgen de cycli van de seizoenen
We volgden de seizoenen in de keuze van onderwerpen en plekken en in de inhoudelijke opzet van de dagen. Verstillen, naar binnen keren en vertragen in de winter, naar buiten en ontdekken wat opkomt in de lente. En het mooie was: iedereen sloot precies daar aan waar het voor hem of haar paste op dat moment. Sommige bijeenkomsten waren heel rustig, beschouwend, ingetogen gesprekken. Andere bijeenkomsten waren bruisende ‘feesten der ontdekking’. Het klopte.
2. Van binnen naar buiten
Ontwikkeling van de mens ontstaat van binnen naar buiten – maar altijd in een interactie met de omgeving. Dat geldt voor mensen, alle andere natuur, maar ook voor de samenleving als geheel – en dus ook voor het onderwijs. In de bijeenkomsten gingen we met onze sprekers en de deelnemers dan ook altijd op zoek naar die diepere bron: wat maakt dat jíj dit doet? Wat resoneert bij jou? Wat raakt jou? Wetende dat dat wat bij iemand resoneert of wat raakt, een ‘richtingduider’ is van wat diegene te doen heeft.
3. ‘Presence’ & ‘Coherence’
Presence omvat het begrip van ‘volledig aanwezig zijn in het moment’. Coherence omvat de samenhang en het samenvallen, in afstemming zijn met elkaar. Matchen in energie. Iets nieuws kan alleen maar ontstaan tússen mensen, in het raken van elkaars energie. Dat is dan ook de belangrijkste reden dat we in School voor het Leven echte fysieke ontmoetingen organiseren. Elke bijeenkomst ontstond er een nieuwe groep, die zich met elkaar verbond.
4. ‘Circling’ & ‘Ripples’
Circling gaat over cyclisch werken, samenkomen in cirkels, blijven zoeken en verkennen, rond laten gaan. Ripples zijn rimpelingen, maar dan wel met impact en uitdijend, dus krachtig in hun uiteindelijke effect, al beginnen ze klein.
Onze bijeenkomsten begonnen en besloten we dan ook altijd in een cirkel. Je bent allemaal gelijk met elkaar en tegelijkertijd als één vorm met elkaar verbonden. Ook in de beweging door het jaar heen waren we ons bewust van het werken met cirkels en de kracht van ‘ripples’: de deelnemers wisselden – soms deden ze aan één bijeenkomst mee, soms aan meerdere – maar vaak namen ze bij een volgende keer hun collega’s mee en breidden ze zo hun eigen cirkel weer uit.
5. Weven
Samen op ontdekkingstocht is het verweven van onze paden en missies. Uit alle hoeken van het onderwijs en uit heel het land kwamen we samen. We legden nieuwe verbindingen, zowel in de bijeenkomsten zelf als erna. Tussen de deelnemers onderling, met de spreker en met het verhaal van de plek. We versterken elkaar door een stevig nieuw weefsel te vormen als community.
6. ‘Sense’ & ‘Respond’
Een vertaling van sense kan zijn: invoelen, aftasten, gewaarworden. Respond staat voor beantwoorden, maar in deze context ook ‘op de best passende manier’. Voor ‘regeneratief onderwijs’ bestaat niet zoiets als een plan dat je van een ander kunt overnemen. Wij waren ons ervan bewust dat wij voor de juiste omstandigheden en ingrediënten konden zorgen, maar ieders te ontdekken inzichten en ‘lessen’ niet vooraf konden uitstippelen als een concrete leeropbrengst.
De bijeenkomsten
In het eerste halfjaar hadden we 3 Deep Dives en 3 Field Labs. Alle brachten ons hun eigen inzichten. We lichten de belangrijkste take-aways heel kort aan je toe.
1. Deep Dive met Marianne Thieme
Marianne: “Als je je boodschap blijft herhalen en kracht bijzet, dan komt er een moment waarop mensen het gaan horen en bevragen. Dus blijf daaraan vasthouden, richt je als een laser, ook al snappen ze je nu nog niet; een brandpunt heeft kracht. Het moment komt echt!”
2. Field Lab: Tarcisiusschool en Aventurijn
Bij Tarcisius leerden we: Geef vertrouwen en zorg voor de juiste omstandigheden, dan volgt de energie die nodig is om ontwikkeling op gang te brengen bijna als vanzelf.
En bij Aventurijn: Wees als school geen bubbel, maar een ecosysteem.
Verbind je met buiten!
3. Deep Dive met Kees Klomp
Willen we het onderwijssysteem écht anders inrichten? Dan moeten we het fundamenteel aanpakken, in plaats van pleisters op de symptomen te plakken: met elkaar de nieuwe onderliggende verhalen vertellen en van daaruit opnieuw opbouwen. ‘Symptoms, Systems, Stories’.
4. Field Lab: Buitenwijs & Lassus Campus
Om in verbinding te blijven met die bron is het als leider/pionier belangrijk dat je tijd neemt voor verbinden en vertragen. Dat je goed voor jezelf zorgt, zodat je zelf in je kracht staat en je anderen in hún kracht kunt zetten.
5. Deep Dive met Katie Janssen
Ons grootste doel in het onderwijs zou moeten zijn: onze positieve impact vergroten. Kinderen niet leren dat ze een negatieve footprint hebben die ze zo klein mogelijk moeten maken, maar ze helpen om een zo groot mogelijke positieve handprint te kunnen hebben! Binnen het onderwijs zou zelfontwikkeling daarom het begin moeten zijn van alles. Leer kinderen bewust creëren, leer ze dat ze van betekenis zijn.
6. Field Lab: Wittering.nl & Campus aan De Lanen
Het een is niet belangrijker dan het ander. Zorg dat alles in balans is.
Kernwaarden voor regeneratief onderwijs
Uit al deze bijeenkomsten bleken er 6 kernwaarden, of principes, te gelden:
1. Geef ruimte
2. Verbind je met jouw bron
3. Verbind je met je omgeving
4. Vertrouw
5. Heb liefde
6. Vertel een nieuw verhaal
Uitgebreid verslag
Meer hierover lezen? We bespreken het uitgebreider in het verslag ‘School voor het Leven: de oogst van het eerste halfjaar’. Je leest daarin ook meer over de opzet van het programma en de Deep Dives en Field Labs. Voel je vrij om het te delen met anderen die ook voelen dat het anders kan!
Meer informatie
Meer weten over School voor het Leven of wil je zelf een keer aanhaken bij een Deep Dive of Field lab? Bekijk hier het programma. Meer ontdekken over regeneratief onderwijs? Meld je kosteloos aan op ons Online Platform. Daar kun je grasduinen door alle informatie die we in de afgelopen jaren hierover hebben verzameld en kun je je verbinden met alle anderen in de zwerm.
Lees ook deze blogs
Een halfjaar School voor het Leven
Van ‘Expeditie Leiderschap’ naar ‘Expeditie met Lef’
Curriculumontwikkeling en toetsing, naar een betere samenhang
