18 nieuwe Onderwijsvragen

Het is zover! Deze maand gaan we voor het eerst aan de slag met 18 nieuwe Onderwijsvragen tijdens een Onderwijsvragensessie. Deze set van 18 is een uitbreiding op de 21 eerdere vragen die we in 2019 publiceerden in het Onderwijsvragenboek en die vlak daarna de basis vormden voor de Onderwijsvragensessies voor teams. In deze blog vertelt Claire over het hoe en waarom van de nieuwe vragen en wat je ervan kunt verwachten.

De eerdere 21 Onderwijsvragen en het Onderwijsvragenboek dat daaruit voortkwam, was een onderzoek van Operation Education dat ontstond vanuit de vragen die bij ons leefden. Claire: “We vroegen onszelf oprecht af waarom we de dingen doen zoals we ze doen. Want we wisten het gewoon niet!” Allerlei vragen popten op:

Waarom hebben we jaarklassen, een centraal eindexamen en lange zomervakanties? Waarom gebruiken we standaard lesmethodes en gaan we uit van gemiddelden? Waarom geven we huiswerk? Waarom cijfers? En waarom ligt de focus op cognitieve ontwikkeling?

“We doken erin, vraag voor vraag. Het antwoord bleek steeds hetzelfde te zijn: omdat we het onderwijs beheersbaar en meetbaar willen houden.

Ontbrekende sleutelvragen

Claire vervolgt: “Nadat we het boek uitbrachten en startten met de Onderwijsvragensessies (OVS), bleek meer en meer dat deze vragen niet alleen interessant voor onszelf waren, maar ook nuttig waren voor andere onderwijsprofessionals. Teams begonnen met de vragen te stoeien, openden het waarom-gesprek en doken dieper in het fundament van hun onderwijs. Het bleek dat er toch nog een hoop vragen waren die niet aan de orde kwamen tijdens een OVS, maar die wél een sleutel zouden vormen voor dat team, zoals ‘Waarom een LVS-toets?’.”

Nieuwe inzichten

Tegelijkertijd is er de afgelopen jaren ook veel meer onderzoek en inzicht bijgekomen dat we graag aan de bestaande vragen toevoegen. Bijvoorbeeld door het proefschrift van Karen Heij is er veel meer kennis en informatie beschikbaar over toetsing. Met name over LVS-toetsing en de doorstroomtoets.

“Een deel van de nieuwe vragen is luchtiger, tastbaarder en sluit beter aan op de belevingswereld van veel leraren.”

Voor ieder wat wils

“En zo begonnen we in de zomer van 2025 tijdens een teambespreking te brainstormen. Welke vragen ontbreken er? Hoe kunnen we zorgen dat er voor alle soorten onderwijs relevante vragen zijn, dus ook voor het hbo, de kinderopvang, etc.? Die hebben we toegevoegd.

De eerdere 21 vragen waren allemaal vrij fundamenteel en daardoor ook abstract. Maar sommige teams hadden vooral heel praktische vragen. Vragen als ‘Waarom een schoolfotograaf?’, ‘Waarom een schoolreisje?’ of ‘Waarom een boek en een schrift?’. Dit soort vragen zijn luchtiger, tastbaarder, maar spelen wel in meerdere scholen en sluiten beter aan op de belevingswereld van veel leraren.”

“Een OVS brengt het gesprek in beweging, zet aan tot handelen en verschuift het bewustzijn binnen het team.”

Waarom een Onderwijsvragensessie?

Claire: “Het ‘grappige’ is dat we destijds enorm veel energie hebben gestoken in onderzoek naar de voor- en nadelen van allerlei onderwijsfenomenen, terwijl nu blijkt dat het simpelweg voeren van het gesprek daarover vaak al razendsnel tot dezelfde inzichten leidt. Dát gesprek werd toen meestal nog niet gevoerd in teams – en precies dáár ligt de kracht van de Onderwijsvragensessies. Een OVS erkent de vragen die leven in een team en haalt ze naar boven, want die zijn er altijd, ook al bevinden ze zich vaak nog op onbewust niveau.

Door de vragen letterlijk op tafel te leggen, ontstaat bewustzijn én de geruststellende realisatie dat het oké is om die vragen te stellen. Dat zet het gesprek in beweging, geeft aanzet tot handelen en verschuift het bewustzijn binnen het team – waarbij vaak pijnlijk duidelijk wordt hoe ongemakkelijk het is als het enige antwoord blijkt te zijn: “Gewoon, omdat we het altijd zo hebben gedaan.”

Ook een Onderwijsvragensessie doen?

Benieuwd of een OVS iets voor jou en je team is? Neem dan zeker even vrijblijvend contact met ons op! Of lees hier meer over de Onderwijsvragensessies voor teams.